ASERTYWNOŚĆ

Asertywność to pewien sposób funkcjonowania:

Ważne słowa kluczowe:: pewność siebie (autentyczna), poczucie własnej wartości i godności, szacunek dla siebie i innych, realizacja własnych potrzeb i praw bez naruszania godności innych, szczerość, swoboda i aktywne rozumienie tego, co się dzieje (świadomość własnych i ew. cudzych emocji). Elegancja działania.

dwie nieasertywne postawy:

Uległość – przyznanie innym większych praw

Dominacja – przyznanie sobie większych praw


Na scenie życia funkcjonujemy w bardzo wielu rolach, niektóre odgrywamy jako Aktorzy Wybitni – czujemy się tak jak wyżej, jesteśmy zadowoleni, w dobrych relacjach, jest prawie tak, że lepiej być nie może... Niektóre są odgrywane przez Aktorów Słabych. I to oni potrzebują pomocy!

Chyba, że słabe funkcjonowanie (tj. nieasertywne odgrywanie roli) nie jest dla nas przykre, dotkliwe, nie wywołuje eksplozji negatywnych emocji, które przenosimy do innych Przedstawień (Sztuk) naszego życia. I tej sztuki nie rujnuje. Poznajemy nasze Słabsze Role i obszary niskiej asertywności! Możemy z tym stanem rzeczy pozostać... lub coś zmienić.

Zmiana jednego nawyku trwa około 14 dni (ćwiczona!) Nowe, lepsze zachowania można ćwiczyć w bezpiecznej sytuacji warsztatowej, w wyobraźni, przed lustrem lub w konkretnych sytuacjach życiowych. Najlepiej w tej kolejności.


CO TO JEST ASERTYWNOŚĆ?

Słowo to przyszło do nas z języka angielskiego, gdzie znaczy „stanowczy, nie znoszący sprzeciwu” (Wielki Słownik Angielsko-Polski Jana Stanisławskiego z 1966 roku). Potocznie w języku angielskim używane jest w znaczeniu „pewność siebie”. I w takim znaczeniu używane jest także w języku polskim, a więc osoba asertywna to osoba pewna siebie z adekwatnym poczuciem własnej wartości. Inaczej realizująca własny program życiowy w oparciu o swoje potrzeby w odpowiedniej zgodzie z potrzebami innych.

proponuję taką oto psychologiczno-geograficzną metaforę:

asertywność to styl podróżowania przez życie z dużą świadomością własnego kierunku, własnego celu, własnych potrzeb. Niezbędnikiem dla takiego podróżowania jest dobra mapa swych potrzeb i rozeznanych możliwości (wiem czego chcę, co mogę) oraz wartości (co jest dla mnie ważne). Potrzebny jest także wewnętrzny kompas (który mnie informuje, czy zbliżam się do swego celu, czy oddalam, czy w ogóle dryfuję w nieznanym kierunku).


Na początek zbadajmy z czym kojarzy Ci się asertywność - podkreśl te zdania, które według Ciebie opisują stany związane z zachowaniami asertywnymi:

  1. umiejętność mówienia NIE (nie chcę, nie teraz, nie w ten sposób...)
  2. umiejętność mówienia TAK (wyrażanie swych potrzeb i próśb: tak właśnie tego chcę, tak - pomóż mi...)
  3. poczucie własnej wartości (jestem O.K.)
  4. szacunek dla samego siebie i szacunek dla innych
  5. pewność siebie
  6. skuteczność zachowania
  7. umiejętność respektowania swoich praw (w domu, sklepie, w pracy, w taksówce)
  8. umiejętność przyjmowania krytyki i pochwał (bez lęku, stresu, bez poczucia winy)
  9. umiejętność wyrażania uczuć i opinii (wobec przełożonych i podwładnych, w życiu osobistym).

A jak jest dobra odpowiedź? Oczywiście - wszystkie te zdania opisują zachowania asertywne! Asertywność... to umiejętność spokojnego bez skrępowanie, tremy, wstydu, zażenowania, unikania, zwodzenia, fantazjowania, odraczania w czasie, lęku, przerażenia itd.

  1. mówienia o sobie dobrze
  2. mówienia o swoich wadach
  3. przyznawanie się do błędów i przepraszania
  4. wyrażania uczuć jakie żywimy do innych
  5. wyrażania czasowych stanów emocjonalnych jakie żywimy do innych
  6. proszenia o coś co chcemy lub nam się należy
  7. odmawiania czegoś komuś
  8. przyjmowania komplementów
  9. przyjmowania krytyki i negatywnych ocen
  10. kończenia trudnych spraw, rozmów
  11. reagowania na trudne sprawy innych

W klasycznej sytuacji kiedy osoba zachowywała się nieasertywnie, ona dostała to CZEGO NIE CHCIAŁA, weszła w sytuację, której NIE CHCIAŁA, dała ZADECYDOWAĆ ZA SIEBIE. Co łączy wszystkie te osoby?

Otóż po pierwsze: nie mówią, tego co naprawdę myślą. Nie mówią czytelnie, wyraźnie, głośno, stanowczo, tego co naprawdę czują i tego co naprawdę chcą.

Po drugie: zgadzają się na złe, niedobre, niekorzystne traktowanie siebie przez innych, często dlatego żeby kogoś nie urazić swoim zachowaniem (!).

Po trzecie (w efekcie): rezygnują z czegoś ważnego dla siebie, dostosowują się do oczekiwań innych i... doświadczają wielu nieprzyjemnych stanów psychicznych. Oto ich nieomal pełna gama:

  1. podirytowanie, złość, wściekłość, agresja (na kogoś i na samego siebie)
  2. smutek, żal i poczucie bycia wykorzystywanym i manipulowanym
  3. lęk, niepokój, wstyd, że kogoś absorbujemy sobą, swoimi sprawami. i wreszcie
  4. bezradna zgoda na wycofanie się i rezygnację ze swych potrzeb i z siebie samego!

To są tylko niektóre koszty, które płaci się za nieasertywne zachowanie, zwłaszcza jeśli ma to miejsce w sytuacjach dla nas ważnych i nieincydentalnych! Nie jesteś tylko po to, aby spełniać czyjeś oczekiwania ale UWAGA! inni też nie są tylko po to, aby spełniać twoje oczekiwania!!!

Na ogół „asertywność” kojarzona jest z umiejętnością mówienie NIE, z umiejętnością odmawiania. Ale to tylko niewielki fragment obszaru zachowań asertywnych. Zanim omówię je bardziej szczegółowo skoncentrujmy się przez chwilę na korzyściach wynikających z funkcjonowania w asertywny sposób. Na szkoleniach pytałam uczestników „Dlaczego warto być asertywnym”, oto zebrane, autentyczne wypowiedzi:

  • aby nikt nie właził człowiekowi na głowę i także aby samemu nie włazić nikomu na głowę
  • mniej się stresować, umieć bronić swoich granic i nie dać się wykorzystywać
  • żeby żyło nam się lepiej z innymi, a innym lepiej z nami
  • żeby lepiej komunikować się z innymi ludźmi
  • aby mieć spokój ducha i dobre samopoczucie
  • aby umieć podejmować decyzje własne, na własną rękę
  • żeby mieć więcej czasu dla siebie
  • żeby robić rzeczy na które ma się naprawdę ochotę
  • żeby umieć stawiać czoło problemom i odważnie je rozwiązywać
  • żeby być bliżej siebie
  • żeby być pewnym siebie w sposób dojrzały
  • żeby się nie oszukiwać i bardziej się lubić
  • żeby żyć w prawdziwych relacjach z innymi ludźmi
  • żeby mieć szacunek dla samego siebie
  • żeby nasze życie miało wyższą jakość

Zastanów się teraz czy którakolwiek z tych wypowiedzi Cię zaciekawiła, czy Ty także miałbyś ochotę, aby żyć w ten sposób? Jeśli tak, zapraszam do dalszej lektury oraz ćwiczeń – przypominam, że sama lektura zda się na niewiele! Jeżeli naprawdę zależy Ci, aby udoskonalić własne funkcjonowanie musisz odważyć się wykonywaććwiczenia – uczciwie!!! Pamiętaj, że:

  1. Zbierasz na ogół to, co zasiejesz!
  2. Jeśli robisz coś stale tak samo, otrzymujesz stale te same rezultaty!
  3. Żałujemy na ogół rzeczy, których nie zrobiliśmy!

W razie pytan prosze, napisz do mnie.